Spektrodensytometry refleksyjne przeznaczone są do kontroli jakości druku triadowego. Wykorzystują do tego pomiar natężenia światła odbitego od powierzchni pól kontrolnych, testów umieszczanych na marginesie zadrukowywanych arkuszy. W zależności od konfiguracji urządzenia pozwalają one na pomiar: gęstości optycznej, punktu rastrowego, kontrastu druku, trappingu itd.
Refleksyjna gęstość optyczna
Refleksyjna gęstość optyczna jest miarą absorbcji światła padającego na zadrukowywany arkusz. W przypadku niezadrukowanych podłoży papierowych (białych) absorbowana jest jedynie znikoma część padającego światła dlatego też wartość gęstości optycznej takiego podłoża jest minimalna. Jednak z chwilą jego zadrukowania sytuacja ulega radykalnej zmianie. Miejsca, w których naniesiona została farba, absorbują znaczną część padającego światła (a dokładnie niektóre składowe barwne widma), wynikiem czego jest wysoka wartość gęstości optycznej w stosunku do miejsc niezadrukowanych. Poniżej przedstawiona została zależność określająca wartość gęstości optycznej mierzonej w świetle odbitym.
D = log(1/R) ; gdzie R - stopień odbicia światła
Dlaczego mierzymy gęstość optyczną w druku?
Do pomiaru gęstości optycznej (nasycenia) pojedyńczych barw triadowych służą pola pełne (aple) testu kontrolnego umieszczonego zwykle na marginesie zadrukowywanych arkuszy. Dzięki pomiarowi gęstości optycznej otrzymujemy możliwość bezpośredniej kontroli grubości nanoszonej warstwy farby, co pozwala drukarzowi na bieżącą ocenę przebiegu procesu drukowania oraz zapewnienie możliwość utrzymania dużej powtarzalności druku. Dodatkowo pomiar densytometryczny daje wynik wolny od błędów biorących się z subiektywnej wrażliwości oka na różne barwy lub wpływ czynników zewnętrznych (np. zmieniające się oświetlenie) na sposób oceny intensywności koloru.
Przyrost punktu
Ważnym parametrem używanym do kontroli procesu druku jest przyrost punktu rastrowego odzwierciedlający zmianę wartości tonalnej wywołanej przenoszeniem obrazu z filmu na płytę offsetową oraz jego dalszym przenoszeniem przez obciąg gumowy na zadrukowywane podłoże. Obserwowany przyrost punktu rastrowego jest uwarunkowany technologią druku offsetowego dlatego nie jest możliwe jego całkowite wyeliminowanie. Stosując jednak metody standaryzacji druku offsetowego obejmującego poszczególne etapy technologiczne jesteśmy w stanie znacznie ograniczyć wielkość przyrostu punktu rastrowego zmniejszając tym samym różnicę pomiędzy reprodukowanym oryginałem, a odbitką drukarską. Pomiar punktu, a tym samym określanie jego przyrostu przeprowadzane jest w oparciu o pomiar pól odniesienia o wartościach 40 i 80% w przypadku standardu europejskiego lub polach 25, 50 i 75% w standardzie amerykańskim.
Kontrast druku
Kontrast druku jest istotnym parametrem informującym o przyroście punktu rastrowego oraz prawidłowym nasyceniu koloru na odbitce drukarskiej. Parametr ten pozwala na powiązanie w jedną zależność dwóch podstawowych elementów określających odbitkę, a mianowicie gęstości optycznej z przyrostem punktu rastrowego (mierzonym na polu 80%) wynikającym z nanoszenia zbyt dużej ilości farby. Wiadomo iż zwiększanie grubości nanoszonej farby zwiększa nasycenie koloru, ale proces ten odbywa się kosztem pogorszenia utrwalania się farby oraz tzw. zabijaniem punktów rastrowych, co szczególnie uwidacznia się w wyższych wartościach tonalnych. Prowadzi to do zaniku szczegółów obrazu w jego cieniach, a tym samym następuje zmniejszenie zakresu reprodukowanych wartości tonalnych w stosunku do oryginału. Dlatego też kontrast druku może być stosowany do ustalenia optymalnej wielkości nasycenia (gęstości optycznej) poszczególnych kolorów na zadrukowywanym podłożu. Kontrast druku jako element określający właściwą ilość nanoszonej farby osiąga wartość między 18% dla koloru żółtego i druku gazetowego do 40% w przypadku czerni i druku arkuszowego.
Stopień przyjmowania farby przez farbę (trapping)
Trapping jest parametrem opisującym stopień przyjmowania nowej warstwy farby przez farbę naniesioną już na podłoże w trakcie druku na maszynach wielokolorowych. Stopień przyjmowania farby wyrażany jest w procentach. Podaje ilość farby naniesionej na warstwę poprzednią w stosunku do ilości tej samej farby nanoszonej bezpośrednio na czyste, zadrukowywane podłoże, opisane jako 100%. Właściwy stopień przyjmowania farby przez farbę zapewnia osiągnięcie równomiernego pokrycia powierzchni oraz reprodukowania żądanych odcieni barwy. W przypadku niskiej wartości trappingu następuje zmiana tonu barwy, co szczególnie widoczne jest w przypadku szarości czy fioletów.
Powyższy parametr określany jest poprzez pomiar densytometryczny pól barwnych, powstałych poprzez nadruk dwóch kolorów triady: fioletowego (C+M), czerwonego (M+Y) i zielonego (C+Y).
Opracowanie:
Małgorzata Ungradova, X-Rite